De 10 duurste fossielen, meteorieten en ruimteobjecten

Bijna alles op deze pagina was gratis voor degene die het als eerste opraapte. Een steen landt in de Sahara. Een checklist komt mee naar huis in een locker. Een canvas zak met grijs stof in de naad verdwijnt in een doos en wordt veertig jaar vergeten. De waarde komt later, en die komt volledig uit papierwerk: wie het bezat, waar het is geweest, en of iemand dat kan bewijzen.

Een woord over de afbakening. Dinosaurusfossielen halen veel hogere bedragen dan wat hier staat en krijgen een eigen artikel; deze lijst blijft bij gesteente uit de ruimte en hardware die daadwerkelijk gevlogen heeft. Elk bedrag is de prijs zoals gemeld bij verkoop, met veilinghuis en datum. Elke kop begint met het bedrag in dollars; sloeg een zaal in een andere munt af, dan staat die tussen haakjes erachter. Hier viel alles in dollars, dus je leest de rij van boven naar beneden zonder om te rekenen.

1. NWA 16788, een Marsmeteoriet — ongeveer $5,3 miljoen

Sotheby's, New York, juli 2025. Bijna 25 kilogram, het grootste bekende stuk Mars op aarde, gevonden in de Sahara in Niger in november 2023 en tentoongesteld bij het Italiaanse ruimtevaartagentschap in Rome voordat het werd ingebracht. De hamerprijs was $4,3 miljoen tegen een taxatie van twee tot vier miljoen; met kosten kwam het uit op ruwweg 5,3.

2. Vostok 3KA-2, een Sovjet-ruimtevaartuig — $2.882.500

Sotheby's, New York, april 2011, op de vijftigste verjaardag van Gagarins vlucht. Deze capsule vloog op 25 maart 1961 met een pop die bekendstond als Ivan Ivanovitsj en een hond genaamd Zvezdochka aan boord, de laatste generale repetitie voordat er een mens omhoog ging. Het was de enige Vostok buiten Rusland. Een Russische zakenman kocht hem en zei dat hij hem naar huis wilde halen.

3. Het Apollo 11-jasje van Buzz Aldrin — $2.772.500

Sotheby's, New York, juli 2022, in een veiling van Aldrins eigen materiaal. Een wit inflight-overalljasje van betacloth dat hij aanhad naar de maan en terug. De taxatie was een tot twee miljoen dollar, de hamer viel op 2,25 miljoen, en het huis noemde het een wereldrecord voor welk in de ruimte gevlogen object dan ook. De veiling als geheel bracht iets meer dan acht miljoen op.

4. De gouden Robbins-medaille van Neil Armstrong — $2.055.000

Heritage Auctions, Dallas, juli 2019, uit de Armstrong Family Collection. Robbins-medailles werden voor elke bemanning geslagen en gingen mee aan boord; er waren er maar drie in goud voor Apollo 11, een per astronaut. Hij meet 28 millimeter. Tot het Aldrin-jasje drie jaar later was dit de hoogste prijs voor een voorwerp dat op de maan is geweest.

5. De videobanden van de maanwandeling van Apollo 11 — $1.820.000

Sotheby's, New York, juli 2019. Drie originele NASA-banden van de eerste generatie van de maanexcursie, die in 1976 waren afgestoten in een overheidsveiling van overtollig materiaal en gekocht door een oud-stagiair van NASA voor $217,77. Hij hield ze decennialang ongeopend. Ze zijn nooit van de aarde af geweest, maar de opnamen erop zijn de enige bewaard gebleven kopieen van die kwaliteit.

6. De maanmonsterzak van Apollo 11 — $1.800.000

Sotheby's, New York, juli 2017. Een noodmonsterzak met maanstof er nog in, gebruikt door Armstrong op het oppervlak. Hij belandde op de vrije markt via een verbeurdverklaringsveiling van de US Marshals waarin hij verkeerd was omschreven, en werd gekocht door een advocaat bij Chicago voor ongeveer duizend dollar. NASA stapte naar de rechter om hem terug te krijgen en verloor.

7. Aldrins viltstift en een gebroken stroomonderbreker — $857.600

Sotheby's, New York, juli 2026, verkocht door de familietrust van Aldrin. De pen werd in een afgebroken stroomonderbreker van de maanlander geduwd om de stijgmotor scherp te zetten, wat erop neerkomt dat deze twee voorwerpen de reden zijn dat de bemanning van de maan is weggekomen. Hetzelfde kavel was in 2022 al aangeboden en bleef toen onverkocht.

8. Maanbodem van Luna 16 — $855.000

Sotheby's, New York, november 2018. Drie minuscule monsters, samen twee tiende gram, teruggebracht door de Sovjet-robotsonde Luna 16 in 1970 en geschonken aan de weduwe van een hoofdontwerper van het programma. Ze worden doorgaans omschreven als het enige maanmateriaal dat legaal in particuliere handen is. Sotheby's had dezelfde presentatie in 1993 al verkocht voor $442.500.

9. Aldrins vluchtplan van Apollo 11 — $819.000

Sotheby's, New York, juli 2022, uit dezelfde veiling als het jasje. Het volledige vluchtplan, meegenomen naar de maan en terug. In dezelfde sessie bracht een activatiechecklist van de maanlander die op het oppervlak had gestaan $567.000 op en Aldrins waterdispenser $327.600. Papier dat naar de maan ging en weer terugkwam is een categorie op zich, en een diepe.

10. NWA 11789, de Moon Puzzle — $612.500

RR Auction, Boston, oktober 2018. Een maanmeteoriet van vijfeneenhalve kilo, gebroken in zes stukken die weer in elkaar passen, waar hij zijn naam aan dankt. Hij werd gekocht namens een boeddhistisch tempelcomplex in de provincie Ha Nam in Vietnam. Maanmeteorieten zijn de goedkope manier om de maan te bezitten: gesteente dat de reis maakte zonder raket.

De twee kavels die niet verkochten

In april 2008 bood Bonhams in New York de hoofdmassa van de Fukang-pallasiet aan, zo'n 420 kilo ijzer doorschoten met olivijnkristallen die oplichten in tegenlicht. Verwacht werd dat hij de twee miljoen dollar zou passeren. Niemand bood genoeg. Het is nog altijd de beroemdste meteoriet die nooit verkocht is.

De tweede is nummer zeven hierboven. Aldrins pen en stroomonderbreker werden in juli 2022 aangeboden met een taxatie van een tot twee miljoen dollar. Het bieden strandde op 650.000 en het kavel haalde zijn limiet niet, als enige in die veiling. Vier jaar later, in een andere zaal en met een ander getal eraan, brachten dezelfde voorwerpen $857.600 op. Het kavel veranderde niet. De verwachting wel.

Wat een benefietavond hieruit kan halen

Begin bij die pen, want dat is het bruikbaarste dat op deze pagina staat. Een limiet die hoger ligt dan wat de zaal wil betalen beschermt de waarde van een kavel niet; hij haalt het kavel uit de veiling en vertelt iedereen die er zit dat het te hoog was ingeschat. Weet je niet zeker wat iets waard is, leg de bodem dan laag en laat het bieden het getal vinden. De handleiding loopt door hoe je startbedragen voor gedoneerde spullen kiest.

Ten tweede is herkomst het hele product. De monsterzak was duizend dollar waard als canvas zak en 1,8 miljoen als gedocumenteerd voorwerp. Jij krijgt geen NASA-papieren, maar je hebt het equivalent: de naam van de gever, wat het ding is, en wat de winnaar daadwerkelijk krijgt. Drie eerlijke zinnen per kavel doen meer voor je totaal dan betere foto's.

Ten derde: timing en groepering. Aldrins materiaal bracht acht miljoen dollar op in een middag omdat het samen werd verkocht, aan mensen die daar precies daarvoor waren gekomen. Delen meerdere donaties een thema, zet ze dan als blok achter elkaar en laat de mensen die ze willen elkaar vinden. Over de volgorde van de avond staat meer op de pagina voor goede doelen en gala's, en bij hoe het werkt lees je hoe een laat bod een kavel verlengt in plaats van beeindigt.

En dan de sprong, die kleiner is dan hij lijkt. In een dorpshuis, met tweeenzeventig mensen en een tafel vol gedoneerde spullen, gelden dezelfde drie dingen: een bodem die laag genoeg is om het eerste bod uit te lokken, twee regels die uitleggen waarom dit kavel anders is, en een slot dat meebeweegt met wie nog twijfelt. De taart van de buurvrouw heeft geen catalogustekst nodig, maar wel iemand die opschrijft dat zij hem al zeventien jaar voor de kerstmarkt bakt.

Je kunt een kavellijst opbouwen en de hele avond droog oefenen voordat je ergens aan vastzit. Begin bij beginnen; de vragenpagina behandelt de praktische dingen.

Bedragen zoals gemeld op het moment van verkoop, inclusief opgeld waar het veilinghuis dat heeft opgegeven.