Wat veil je als niemand kunst geeft? Beloftes en ervaringen

Wie voor het eerst een benefietveiling organiseert, ziet schilderijen op ezels voor zich, en wordt stil als er geen enkel schilderij komt opdagen. Het mag hardop gezegd worden: op de grote meerderheid van de veilingen die door vrijwilligers worden gedraaid zijn de sterkste kavels helemaal geen voorwerpen. Het zijn beloftes, ervaringen en diensten, en die kan je eigen achterban alle drie leveren zonder dat iemand ook maar één ingelijste prent hoeft te geven.

Beloftekavels: iemands toekomstige tijd

Een beloftekavel is een toezegging die je nu doet en later inlost. Vier uur tuinwerk. Drie avonden oppassen. Een zelfgemaakte Indische rijsttafel voor zes, thuisbezorgd bij de winnaar. Een weekend op de hond passen.

Beloftes hebben twee ingebouwde voordelen boven voorwerpen. De gever geeft vandaag niets uit, en dat maakt ja zeggen veel makkelijker dan iets uit de winkel meegeven. En de koper krijgt iets dat geen winkel verkoopt: de tijd en het vakmanschap van een specifieke buurman, met het kleine sociale genoegen dat je die hebt gekocht.

Ze brengen meer op dan mensen verwachten. Vier uur tuin leegmaken inclusief het groenafval afvoeren haalt gewoonlijk €80 tot €150. Een diner voor zes, gekookt in de keuken van de winnaar, zit tussen de €150 en €350, afhankelijk van wie er kookt. Drie avonden oppassen door een vertrouwde zestienjarige: €60 tot €120.

Wat een beloftekavel om zeep helpt is vaagheid. Niet hulp in en om het huis, maar vier uur heggen knippen inclusief afvoer van het snoeisel, vóór eind juni, binnen tien kilometer van het dorp. Op concrete beloftes wordt geboden; vage beloftes worden gelezen en beleefd overgeslagen, omdat de gast niet voor zich ziet wat hij koopt of hoe ongemakkelijk het wordt om het op te eisen.

Ervaringen: toegang is belangrijker dan kosten

Ervaringen drijven op toegang, niet op wat ze de gever kosten. Een ochtend zeilen op de boot van een lid. Een rondleiding in de brandweerkazerne voor een kinderfeestje. Meerijden op de trekker tijdens de oogst. Eten in de aula van school, waarna de directeur zelf afwast.

De gever is er vrijwel geen geld aan kwijt. Het verhaal dat de winnaar mee naar huis neemt is echt geld waard, en anders dan bij een cadeaubon is het nergens anders te krijgen — precies daarom stopt het bieden er niet bij de winkelprijs.

De vraag aan de commissietafel is dus niet wat mensen zouden kunnen geven, maar wie er toegang heeft tot iets dat een ander niet kan kopen: een cockpit, een professionele keuken, een plek achter de schermen, een werkplaats, een stuk privéwater, de sleutel van iets interessants.

Twee praktische waarschuwingen. Alles waar kinderen bij betrokken zijn vraagt om een volwassene van de vereniging erbij en om dezelfde afspraken als bij elke andere clubactiviteit. Alles met een boot, een paard of een voertuig vraagt om een gesprekje over de verzekering met de gever vóór het in de catalogus komt, en niet nadat iemand het gewonnen heeft.

Diensten: het dagelijks werk van je leden

In elke vereniging, school en club zit een verborgen bedrijvengids. Een boekhouder kan een aangifte inkomstenbelasting geven. Een fotograaf een gezinsreportage. Een fysiotherapeut een intake plus twee behandelingen. Een webbouwer een doorlichting van een kleine bedrijfssite. Een rijinstructeur vier lessen.

Diensten gaan vaak boven hun normale tarief weg, omdat de koper deels aan het doneren is en dat ook weet, en omdat het alternatief is dat hij dezelfde dienst koud moet gaan zoeken. Zet ze neer zoals een professional dat zou doen: wat erbij zit, hoe lang het duurt, hoe je het inplant, en wat er niet onder valt.

De fout die bijna elke commissie eerst maakt

De zaal iets vragen. Een bericht aan tweehonderd leden met heeft iemand nog iets dat hij zou willen geven? voelt efficiënt, bereikt iedereen tegelijk en kost niets. Het levert ook vrijwel niets op, omdat een algemene vraag aan iedereen aan niemand gericht is, en omdat de meeste mensen oprecht niet weten wat ze hebben waar een ander op zou bieden.

Een roeivereniging stuurde precies dat bericht en had na twee weken drie spullen binnen. De secretaris ging daarna met de ledenlijst zitten en schreef veertien namen op, met achter elke naam één concreet ding waarvan zij vermoedde dat die persoon het kon geven. Ze vroeg alle veertien persoonlijk. Elf zeiden ja, twee stelden iets beters voor, en één zei nee en bood aan het aan haar werkgever te vragen. De hele exercitie kostte anderhalve avond.

Binnenhalen zonder achter mensen aan te zitten

• Vraag individuele mensen om één concreet ding waarvan je al gelooft dat ze het kunnen geven. Vraag nooit een hele zaal tegelijk.
• Stuur een kort formulier met vier velden: de titel van het kavel, drie regels beschrijving, een geschatte waarde en de periode waarin het ingelost kan worden. Formulieren vullen mensen in. Open vragen schuiven ze eindeloos voor zich uit.
• Zet de deadline twee weken voor de veiling en niet in de week zelf, en herinner er één keer vriendelijk aan.
• Mik op twaalf tot twintig kavels in totaal. Tien goede beloftes en ervaringen verslaan dertig mokken en kaarsen, en je hoeft ze niet te sjouwen.

Schrijf elk kavel als een kleine advertentie

Elk kavel heeft een titel nodig die iets verkoopt, drie regels beschrijving, een geschatte waarde die je kunt verdedigen, en een startbedrag van ongeveer een derde van die waarde. Een foto helpt ook bij een belofte: de boot, de tuin, de kok met een schort voor, de brandweerauto. Gasten bieden op wat ze voor zich zien, en een kavel zonder beeld doet het steevast slechter dan hetzelfde kavel met beeld. Uitgewerkte voorbeelden staan in een kavelbeschrijving schrijven waar echt op geboden wordt.

Beantwoord de voor de hand liggende vragen in de beschrijving zelf, want elke vraag die blijft hangen is een reden om lager te bieden. Met hoeveel mensen mag je komen. Mag je het weggeven. Moet het dit jaar nog. Wie betaalt het eten. Een gast die moet gokken, gokt in de richting die hem beschermt, en die richting is naar beneden.

Zet een einddatum op elke belofte

Leg tussen gever en winnaar schriftelijk vast wanneer en hoe de belofte wordt ingelost, en geef hem een houdbaarheid — twaalf maanden is gebruikelijk. Wijs daarna één iemand in de commissie aan die ongeveer drie maanden na de avond even bij de winnaars informeert.

Bijna alle teleurstelling rond beloftekavels komt door open einden en niet doordat iemand niet wil. De winnaar wil niet degene zijn die aandringt, de gever gaat ervan uit dat de winnaar zich meldt als het hem uitkomt, en anderhalf jaar later voelen ze zich allebei vaag schuldig. Eén herinneringsmail voorkomt dat.

Als er toch kunst opduikt

Soms biedt een schilder uit het dorp twee weken van tevoren alsnog drie werken aan. Neem ze aan, maar behandel ze als een eigen klein blok, met een nette waarderegel en een foto bij fatsoenlijk licht, in plaats van ze door de lijst te strooien. Origineel werk verkopen heeft zijn eigen ritme; dat staat op de pagina over kunstveilingen.

Je kunt de hele catalogus opbouwen, er schattingen en startbedragen bij zetten en kijken hoe de avond leest voordat je ergens aan vastzit. Op hoe het werkt zie je wat een gast op zijn telefoon te zien krijgt, en er staan aantekeningen over welke kavels het meestal doen bij scholen en bij verenigingen.